โรคต่างๆ

สรรพคุณของอัญชัน

อัญชัน นิยมใช้ประโยชน์หลาหลาย สมุนไพร สีผสมอาหาร ต้นอัญชันเป็นอย่างไร สรรพคุณของอัญชัน บำรุงผม บำรุงความงาม บำรุงสายตา ทำให้ผมดกดำ โทษของอัญชันมีอะไรบ้างอัญชัน สมุนไพร สรรพคุณของอัญชัน

เครดิตฟรี

ต้นอัญชัน ภาษาอังกฤษ เรียก Butterfly pea ชื่อวิทยาศาสตร์ของอัญชัน คือ Clitore ternatea Linn สำหรับชื่อเรียกอื่นๆของอัญชัน เช่น แดงชัน ( เชียงใหม่ ) เอื้องชัน ( ภาคเหนือ ) เป็นต้น ต้นอัญชัน สมุนไพรประเภทไม้เลื้อย มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชีย เขตร้อน และมีการแพร่พันธ์ไปในแอฟริกา ออสเตรเลีย และอเมริกา จัดเป็นพืชท้องถิ่นที่อยู่คู่กับสังคมไทย มีการนำอัญชันมาใช้ประโยชน์หลากหลาย ทั้งการรักษาโรคและบำรุงร่างกาย รวมถึงนำมาเป็นส่วนประกอบของอาหาร

ดอกอัญชันมีสารที่ชื่อว่า แอนโทไซยานิน ( Anthocyanin ) ซึ่งเป็นสารที่ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต ทำให้เลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆของร่างกายได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะรากผม ช่วยทำให้ผมดกดำ เงางาม ช่วยให้เลือดไปเลี้ยงบริเวณดวงตา ทำให้บำรุงสายตาไปในตัว ลดอาการเหน็บชา นอกจากนั้น สรรพคุณของอัญชัน เช่น ขับปัสสาวะ บำรุงผม ยาระบาย แก้อาการคลื้นไส้ อาเจียน บำรุงความงาม นำมาทำเครื่องสำอางค์ ทำสีผสมอาหารให้สีม่วง

อัญชันในวรรณคดีสมัยก่อนหญิงสาวมักนำอัญชันมาเขียนคิ้วให้ดำขลับ อันชัญนิยมนำไปทำอาหาร โดยปกติจะใช้สีจากการต้มและคั้นน้ำของดอกเพื่อมาผสมกับแป้งต่าง ๆ ทำเป็น ขนมชั้น ทับทิมกรอบ บัวลอย เป็นต้น นอกจากนั้น ดอกอัญชัน สามารถนำมาชุบแป้งทอด พื่อตกแต่งจาน หรือ ทำไข่เจียวอัญชัน ก็ได้

อัญชันที่พบอยู่ทั่วไปมี 2 ชนิด คือ อัญชันดอกขาว กับ อัญชันดอกน้ำเงิน และบางครั้งอาจพบอัญชัญชนิดดอกสีม่วง ซึ่งเกิดจากการผสมระหว่างสีขาวกับสีน้ำเงิน ดอกอัญชันนำมาคั้นทำสีผสมอาหาร นิยมนำมาผสมขนมไทย เช่น ขนมช่อม่วง ขนมเรไร ขนมขี้หนู ขนมน้ำดอกไม้ น้ำดอกอัญชัน

ลักษณะของต้นอัญชัน

อัญชัน เป็นพืชไม้เลื้อย ขนาดไม่ใหญ่ สามารถปลูกตามรั้วบ้าน หรือ ปลูกเป็นซุ้มประตูให้ความสวยงาม สามารถขยายพันธ์ุโดยการเพาะเมล็ดพันธ์ สามารถปลูกได้ในทุกสภาพดิน โตง่าย ลักษณะของต้นอัญชัน มีดังนี้

สล็อต

ลำต้นอัญชัน ลักษณะเป็นไม้เนื้ออ่อน เป็นไม้เลื้อย อายุสั้น ใช้ยอดเลื้อยพันตามหลักหรือเสา ลำต้นมีขนปกคลุม ลำต้นอ่อนสีเขียว หากลำต้นแก่จะเป็นสีน้ำตาล
ใบอัญชัน ใบประกอบแบบขนนก เรียงตรงข้ามยาว 6-12 เซนติเมตร มีใบย่อยรูปไข่ 5-7ใบ กว้าง 2-3 เซนติเมตร ยาว 3-5 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบมน ผิวใบด้านล่างมีขนหนาปกคลุม
ดอกอัญชัน ดอกสีขาว ฟ้า และม่วง ดอกออกเดี่ยว ๆ รูปทรงคล้ายฝาหอยเชลล์ออกเป็นคู่ตามซอกใบ กลีบดอก 5 กลีบ ดอกบานเต็มที่ยาว 2.5-3.5 เซนติเมตรกลีบคลุมรูปกลม ปลายเว้าเป็นแอ่ง ตรงกลางมีสีเหลือง มีทั้งดอกซ้อนและดอกลา ดอกชั้นเดียวกลีบขั้นนอกมีขนาดใหญ่กลางกลีบสีเหลือง ส่วนกลีบชั้นในขนาดเล็กแต่ดอกซ้อนกลีบดอกมีขนาดเท่ากัน ซ้อนเวียนเป็นเกลียว ออกดอกเกือบตลอดปี
ผลอัญชัน ผลแห้งแตก เป็นฝักแบน กว้าง 1-1.5 เซนติเมตร ยาว 5-8 เซนติเมตร เมล็ดรูปไต สีดำ มี 5-10 เมล็ด
สารสำคัญในอัญชัน

สารเคมีจากต้นอัญชัน พบว่ามีสารเคมีสำคัญต่างๆ ประกอบด้วย ดังนี้

สารอดีโนซีน ( adenosine ) ช่วยกระตุ้นการเต้นของหัวใจ
สารแอสตรากาลิน ( astragalin ) ช่วยต้านอนุมูลอิสระ ลดการแข็งตัวของหลอดเลือดแดง
สารเคอร์เซติน (quercetin) ป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจ
สารแอฟเซลิน ( afzelin )
สารอปาราจิติน ( aparajitin )
กรดอราไชดิก ( arachidic acid )
กรดชินนามิกไฮดรอกซี ( cinnamic acid )
สารซิโตสเตอรอล
สรรพคุณของอัญชัน

สล็อตออนไลน์

สำหรับการใช้ประโยชน์จากอัญชัญ ด้านการบำรุงร่างกายและการรักษาโรค สามารถให้ประโยชน์จาก ใบ ราก เมล็ด และ ดอก ซึ่งสรรพคุณของอัญชัญ มีดังนี้

ดอกอัญชัน สรรพคุณช่วยให้ผมดกดำ ผมนุ่มสวย บำรุงเลือด บำรุงสมอง มีสารตานอนุมูลอิสระ ช่วยบำรุงสายตา ขับสารพิษในร่างกาย ลดน้ำตาลในเลือด
เมล็ดของอัญชัญ มีสรรพคุณเป็นยาระบาย แก้อาการคลื้นไส้ อาเจียน
รากของอัญชัญ มีรสขม นำมาใช้เป็นยาขับปัสสาวะ และทำยาระบาย แก้อาการปวดฟัน ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการมองเห็นให้ดียิ่งขึ้น
ใบของอัญชัน ช่วยขับปัสสาวะ ช่วยบำรุงสายตา ขับของเสียออกจากร่างกาย
โทษของอัญชัน

สำหรับการใช้ประโยชน์จากอัญชันในการบำรุงร่างกายและการรักษาโรค มีข้อควรระวังต่างๆ ดังนี้

ดอกอัญชัน หากบริโภคมากเกินไปจะทำให้ไตทำงานหนักขึ้น เนื่องจากไตต้องทำการขับสารสีของอัญชันออก
ผู้ป่วยที่มีภาวะโลหิตจาง ไม่ควรจะรับประทานอัญชัน เพราะ ดอกอัญชันมีฤทธิ์ละลายลิ่มเลือด จะเป็นอันตรายต่อผู้ป่วยโลหิตจาง
ไม่ควรดื่มน้ำอัญชันในขณะอุณหภูมิร้อนจัด เพราะ อาจจะทำให้เยื่อบุผิวหลอดอาหารเสียสภาพภูมิคุ้มกันได้ ทำให้ดูดซับสารก่อมะเร็งได้ง่าย
ดอกอัญชันมีฤทธิ์ในการละลายลิ่มเลือด สำหรับผู้มีเลือดจางห้ามรับประทานดอกอัญชันเด็ดขาด หรืออาหารเครื่องดื่มที่ย้อมสีด้วยอัญชันก็ไม่ควรรับประทานบ่อย ๆ
ไม่ควรดื่มน้ำสมุนไพรใด ๆ ชนิดเดียวติดต่อกันเป็นเวลานาน ซึ่งอาจจะเป็นผลเสียต่อร่างกายมากกว่าผลดี

jumboslot

ลดไข้ สรรพคุณด้านการลดไข้ของอัญชันได้รับการกล่าวอ้างอยู่บ้าง ซึ่งทางวิทยาศาสตร์ได้ศึกษาเพื่อค้นหาคำตอบในเรื่องนี้ ดังปรากฏงานวิจัยหนึ่งที่พบว่าหนูทดลองมีอาการบวมที่อุ้งเท้าและมีไข้ลดลงหลังได้รับสารสกัดรากอัญชันเข้าไป ยิ่งไปกว่านั้น อัญชันอาจมีสรรพคุณรักษาอาการป่วยได้เหมือนยาแก้ไข้ที่ใช้กันทั่วไป เนื่องจากมีการศึกษากับหนูทดลองอีกชิ้นหนึ่งชี้ให้เห็นว่าสารสกัดอัญชันช่วยลดอาการตัวร้อน เป็นไข้ โดยออกฤทธิ์นานถึง 5 ชั่วโมง ซึ่งเทียบเท่ากับการรับประทานยาพาราเซตามอล

แม้จะปรากฏงานวิจัยที่แสดงสรรพคุณในการลดไข้ของดอกอัญชัน แต่งานวิจัยที่ผ่านมาล้วนเป็นการศึกษากับหนูทดลอง ยังไม่ปรากฏการศึกษากับคนโดยตรง ทางที่ดีผู้ที่มีไข้ตัวร้อนจึงควรดูแลอาการป่วยด้วยการพักผ่อนให้มาก ดื่มน้ำให้เพียงพอ และรับประทานยาลดไข้ที่หาซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไปหรือยาที่แพทย์จัดให้ ส่วนทารกที่ไข้ขึ้นนั้นควรได้รับการดูแลรักษาจากแพทย์อย่างใกล้ชิด นอกจากนี้ ควรดูแลตัวเองไม่ให้ป่วยด้วยการล้างมือให้สะอาดก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำทุกครั้ง ไม่ใช้แก้วน้ำ ผ้าเช็ดตัว หรือของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น รวมทั้งใส่หน้ากากอนามัย เมื่ออากาศเริ่มเย็นขึ้นหรืออยู่ในที่ที่ผู้คนพลุกพล่าน เพื่อป้องกันการได้รับเชื้อโรค

แก้หอบหืด สรรพคุณของอัญชันอีกประการหนึ่งที่มีการกล่าวอ้างกันคือช่วยลดอาการแพ้อันเป็นสาเหตุจากโรคหืด ความเชื่อนี้มีการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ให้เห็นบ้าง ดังปรากฏในการทดสอบสรรพคุณรักษาหอบหืดของรากอัญชันกับหนูทดลอง ผลลัพธ์พบว่าหนูทดลองมีปฏิกิริยาภูมิแพ้ต่อสารบางอย่างน้อยลงหลังได้รับสารสกัดจากรากอัญชัน จึงอาจกล่าวได้ว่ารากอัญชันมีคุณสมบัติช่วยลดปฏิกิริยาภูมิแพ้ที่เป็นสาเหตุของโรคหืดได้

อย่างไรก็ตาม ยังไม่อาจระบุประสิทธิภาพของดอกอัญชันต่อการรักษาผู้ป่วยโรคหืดได้อย่างชัดเจน เนื่องจากงานวิจัยดังกล่าวเป็นการทดลองกับสัตว์ ทั้งยังไม่ปรากฏการศึกษากับคนโดยตรง ผู้ป่วยโรคหืดจึงควรเข้ารับการรักษาอาการป่วยด้วยวิธีทางการแพทย์และปฏิบัติตัวอย่างเหมาะสม โดยใช้ยารักษาโรคหืดตามแพทย์สั่งจ่าย หมั่นทำความสะอาดบ้าน เลี่ยงการอยู่ใกล้สุนัข แมว หรือสัตว์ที่มีขนหนา ใช้หน้ากากอนามัยเมื่ออากาศเริ่มเย็น ออกกำลังกายเป็นประจำ รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ รวมทั้งควบคุมอาการของโรคกรดไหลย้อนอันอาจส่งผลให้อาการหอบหืดแย่ลง

slot

ลดคอเลสเตอรอล ภาวะคอเลสเตอรอลในเลือดสูงนับเป็นอีกปัญหาสุขภาพที่สำคัญ เนื่องจากทำให้เสี่ยงเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ ทำให้ผู้คนต่างสรรหาพืชสมุนไพรที่เชื่อว่าช่วยลดไขมันในเลือดมารับประทานอย่างหลากหลาย และมีการศึกษาทางวิทยาศาสตร์เพื่อพิสูจน์ประสิทธิภาพอย่างกว้างขวาง ซึ่งอัญชันก็เป็นพืชอีกชนิดที่ถูกนำมาสกัดส่วนประกอบเพื่อทดสอบสรรพคุณข้อนี้ ดังงานวิจัยหนึ่งที่พบว่าสารสกัดจากรากและเมล็ดอัญชันช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลในหนูทดลองได้ โดยมีฤทธิ์เทียบเท่ากับยารักษาไขมันในเลือดสูงอย่างอะทอร์วาแสตนติน และเจมไฟโบรซิล

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่ต้องการรับประทานอัญชัญเพื่อหวังผลดังกล่าวควรปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ เนื่องจากงานวิจัยชิ้นนี้ศึกษากับสัตว์ จึงไม่อาจยืนยันได้ว่าจะนำมาใช้รักษาภาวะคอเลสเตอรอลสูงกับคนได้อย่างปลอดภัย ทั้งนี้ วิธีลดและควบคุมระดับคอเลสเตอรอลที่ปลอดภัยและได้ผลนั้นทำได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินและการใช้ชีวิตที่เหมาะสม ได้แก่ งดสูบบุหรี่ จำกัดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หลีกเลี่ยงการรับประทานเนื้อสัตว์ติดมัน เลือกบริโภคผลิตภัณฑ์เนยนมที่มีไขมันต่ำ เลี่ยงของทอด ของมัน ขนมหวาน ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และลดน้ำหนักหรือรักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน

ดอกอัญชันกินรักษาโรคได้จริงหรือไม่

แม้งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์หลายชิ้นจะชี้ให้เห็นสรรพคุณทางยาของดอกอัญชันต่อการรักษาและบรรเทาอาการป่วยของหลาย ๆ โรค เช่น ลดไข้ ลดไขมันในเลือด แก้โรคหืด รักษาโรคทางสมอง หรือช่วยเสริมสร้างการทำงานของอวัยวะในร่างกาย แต่ยังไม่มีหลักฐานหรือข้อมูลทางการแพทย์เพียงพอที่จะชี้ชัดได้ว่าดอกอัญชันช่วยรักษาปัญหาสุขภาพเหล่านี้ได้จริง ประเด็นเกี่ยวกับสรรพคุณทางยาของพืชชนิดนี้จึงจำเป็นต้องศึกษาระยะยาวกับกลุ่มคนจำนวนมากต่อไป เพื่อรับรองความปลอดภัยและประสิทธิภาพในการนำมาใช้รักษากับคนโดยตรง

นอกจากนี้ ผู้ที่ต้องการบริโภคดอกอัญชันเพื่อสรรพคุณทางยาควรปรึกษาแพทย์ก่อน เนื่องจากดอกอัญชันอาจทำปฏิกิริยากับยารักษาโรคบางชนิด หรือก่อให้เกิดผลข้างเคียงต่อผู้ที่มีภาวะสุขภาพบางประการได้ โดยเฉพาะสตรีมีครรภ์และสตรีที่ให้นมบุตร โดยการบริโภคดอกอัญชันให้ปลอดภัยต่อสุขภาพทำได้ ดังนี้

ควรระมัดระวังการรับประทานดอกอัญชัน หากกำลังใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เนื่องจากดอกอัญชันมีฤทธิ์ละลายลิ่มเลือด จึงอาจทำให้ยามีฤทธิ์รุนแรงยิ่งขึ้นและก่อให้เกิดอันตรายได้
ไม่ควรดื่มน้ำอัญชันที่มีความเข้มข้นมากเกินไป และไม่ดื่มแทนน้ำเปล่า
ควรใช้ดอกอัญชันชงเป็นเครื่องดื่มในปริมาณแต่พอน้อย
ผู้ที่มีอาการแพ้ละอองหรือเกสรดอกไม้ชนิดต่าง ๆ ควรระมัดระวังในการใช้ดอกอัญชันหรือผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของอัญชัน เนื่องจากเสี่ยงก่อให้เกิดอาการแพ้ได้เช่นเดียวกัน